residency report
2026: Anika & Katja
Tijdens onze residentie bij Standplaats Vlieland werkten wij aan onze experimentele film - Clearing, die de relatie onderzoekt tussen militaire activiteiten op oefenterreinen en de (beschermde) natuurgebieden die vaak op deze oefenterreinen liggen of hieraan grenzen. Vlieland, met zijn kwetsbare ecosysteem op het Waddengebied, vormt hier een belangrijk voorbeeld van.

Het project bouwt voort op ons lopende onderzoek naar Nederlandse militaire oefenterreinen, waarbij we vier perspectieven met elkaar verweven: het landschap zelf, de wetenschappelijke blik van een bodembioloog, de onderhoudswerkzaamheden van terreinbeheerders, en de lichamelijke beleving van een veteraan die voor zijn uitzending trainde op een van de oefenterreinen.

Tijdens ons bezoek aan Vlieland hebben we afgesproken met Elsje de Ruijter van Groenwit, die ons verwelkomde in haar huis op een zeer regenachtige dag. Zij vertelde over haar voormalige werk als klimaatburgemeester en meer over het natuurbehoud op Vlieland, maar ook over hoe het oefenterrein jaarlijks met speciale wagens geruimd wordt zodat de laatste explosieven verwijderd worden.

Na ons gesprek met Elsje, bezochten wij het beschermde duin- en poldergebied. Onder de leiding van Paal 50 volgden wij het Boswachterspad Kroon's Polder naar de vogelkijkhut. Dit gebied bleek een van de beste plekken op Vlieland om wadvogels te zien. Naast meeuwen en kormoranen spotten wij hier scholeksters, strandplevieren, kluten en lepelaars. Door de ligging van dit afgeschermde gebied hebben de vogels weinig last van de oefeningen die bijna dagelijks plaatsvinden. Onze gids, met zowel kennis van vogelspotten als militaire ervaring, liet ons weten dat deze vogels niet bang zijn voor F-35-straaljagers, maar dat ze wel geïrriteerd raken als de Apache-helikopters landen.

Wij hebben het oefenterrein tweemaal kunnen bezoeken. Het gebied voelde aan als een filmset - waarin de echte actie nog ontbreekt. Alleen restanten van de oefeningen, kapotgeschoten tanks, hinten naar wat hier doordeweeks plaatsvindt. Bij ons tweede bezoek viel ons op dat er veel veranderd was. De munitie op de grond was verwijderd en oefenobjecten waren vervangen of gerepareerd.

We hopen om in september terug te keren om de grootschalige opruiming van de Vliehors vast te kunnen leggen voor onze film.


